یبوست به معنای کاهش دفعات دفع مزاج و یا دفع با مشکل بسیار و با مدفوع سفت و سخت همراه باشد. گاهی اوقات عدم احساس کامل دفع همراه با زور زدن زیاد به عنوان یبوست تلقی  میشود .

برداشت افراد از یبوست متفاوت است ولی آنچه که طبیعی به نظر  میرسد از سه بار در روز تا سه بار در هفته را دفع مزاج طبیعی گفته  میشود. یبوست بیماری نیست و همه افراد ممکن است در اثر تغییر در مصرف و نوع غذا، عدم تحرک، مسائل عصبی و روحی به مدت چند روز دچار اختلال در دفع شوند ولی این مسئله زودگذر است و فرم دفع مزاج مجدداً طبیعی  می‌شود. 

گاهی اوقات یبوست همراه با نفخ شکم، گاهی درد ممکن است همراه باشد.

در چه مواردی الزام است با پزشک مشورت شود؟

میتوانند با استفاده از  ملین‌ها و مصرف آب زیاد این مشکل را حل کنند. ولی باید توجه داشت در موارد ذیل حتماً با پزشک مشورت نمائید:

  • همراه با درد شکم، نفخ، دفع خون و بلغم همراه با زور زدن و یا فشار، دفع ناقص ،احساس گیر کردن که منجر به استفاده و کمک انگشتان دست یا شیلنگ آب
  • شدت و تداوم یبوست، هر چه  سختتر و  طولانیتر باشد
  • وجود علایمی چون کم خونی، بی‌اشتهایی ،لاغری از جمله علایم هشدار دهنده است.
  • اگر شما در سن پنجاه سالگی و یا سابقه فامیلی ابتلاء به سرطان کولون و رکتوم دارید حتماً به همراه علایم و یا بدون علایم تحت تست غربالگری و از جمله کولونوسکوپی قرار گیرید.

چه اقدامی قبل از مراجعه به پزشک انجام دهیم؟

تغییر در رفتار زندگی از جمله تحرک، افزایش مصرف آب، همراه با سبزیجات و میوهجات از اقدامات اولیه است. اگر موفق نشدید از ملین به مدت چند روز استفاده نمائید. در صورت عدم موفقیت الزم است به پزشک معالج جهت بررسی علت یبوست مراجعه شود.

چه عواملی باعث یبوست می شوند؟

همانطور که ذکر شد یبوست بیماری نیست‌ای درتواند تظاهر بسیاری از بیماری روده ولی می درجه اول، عضوی، عصبی و روحی و دارویی باشد. همچنین یبوست ممکن است در اثر اختلال  حرکتی روده باشد که آنهم نیازمند بررسی و اقدامات تشخیصی است. لذا گاهی یبوست ممکن است نشانه یک بیماری مهم باشد.

اگر در هنگام دفع متوجه علائم ذیل شدید باپزشک معالج مشورت نمائید:

  • دفع مدفوع سیاه و قیری شکل
  • دفع مدفوع باریک
  • تکرار علائم یبوست
  • دفع خون روشن
  • احساس زورپیچه همراه با درد
  • سابقه خانوادگی سرطان روده
  • سن بالاتر از 50 سال
  • کاهش وزن بدون علت

چه اقدامات تشخیصی الزام است برای یبوست انجام شود؟

همانطور که ذکر شد یبوست ممکن است به دلیل عوامل گوناگون باشد. لذا اقدامات تشخیص هم برای رسیدن به تشخیص قطعی در هر فردی  متفاوت است ولی اقدامات اولیه شامل:

  • اقدامات تصویربرداری براساس تشخیص پزشک
  • انجام کولونوسکوپی
  • انجام معاینات متعدد توسط پزشک معالج از جمله معاینه مقعد
  • آزمایش مدفوع از نظر وجود خون و غیره

گاهی اوقات یبوست براثر عدم استفاده مناسب  از توالت به وجود می آید.  موقع اجابت مزاج در  صبحهاست ولی اگر به دلایل منطقی نتوانید پاسخ دهید و یا در محل کار از توالت استفاده  نمی‌کنید دچار یبوست مزمن  می‌شود.

عضلات کف لگن در جهت کمک به عمل دفع هستند ولی گاهی اوقات این عضلات به دلایل اختلال عصبی در تنظیم حرکات دچار مشکل  میشوند و شخص قادر به دفع راحت نیست .زیرا این عضلات شل  نمی‌شوند. فرد احساس گیر کردن در دفع دارد عمدتاً مدت  طولانی‌تر در توالت به سر  می‌برد و با احساس فشار و زور و گاهی به کمک انگشتان و یا شیلنگ آب دفع  امکانپذیر  می‌شود.

در مورد یبوست مزمن و با مشورت پزشک معالج سعی در بررسی علت و  راه‌های پیشگیری و درمان آن اقدام نمائید ولی گاهی اوقات عوارضی چون هموروئید یا بواسیر، شقاق، خونریزی و باقی  ماندن مدفوع سفت و سخت که ممکن است همراه با عدم کنترل در دفع باشد. تداوم علایم ممکن است سبب بیرون زدگی بخشی از روده رکتوم باشد که به آن پرولایس گفته می‌شود .

در تمام موارد فوق مشورت با پزشک معالج و تسکین در علایم ضروری است.

درمان یبوست مزمن چیست؟

 روشهای مختلف و داروهای متنوعی براساس نوع یبوست وجود دارد که براساس علت پزشک معالج میتواند در اختیار شما قرار دهد.

مصرف سر خود داروهای ملین ممکن است در طولانی مدت سبب یبوست و تنبلی کولون شود .لذا باید از داروهایی به مدت طولانی استفاده شود که عوارض جانبی کمتری به همراه داشته باشد.

چرا باید به یبوست اهمیت داد؟

در تعریف یبوست علایمی چون سختی در دفع ،به ندرت عمل دفع داشتن و احساس عدم تخلیه کامل احساس  می‌شود.  البته در  تقسیم‌ بندی یبوست مزمن به دو گروه باید توجه نمود:

  گروه اول یبوست همراه با دل درد و نفخ ،احساس زورپیچ است که از خصوصیات آن، پس از عمل دفع احساس بهبودی دارند، همراه با تغییر در دفعات مزاج و همچنین تغییر در فرم مدفوع است.

 گروه دوم که یبوست مزمن ولی درد شکم و نفخ همراه ندارد. یا خیلی کم است ولی خصوصیات آن: دفع با فشار و زور زدن، مدفوع سفت و سخت،  احساس عدم تخلیه ناکامل ،احساس گرفتگی و انسداد در انتهای مقعد، گاهی منجر به استفاده از انگشتان دست و یا شلنگ آب جهت تخلیه است.

در مورد گروه اول که یبوست به دنبال روده  تحریک‌پذیر و یا روده عصبی است در  فصل‌های‌ قبل صحبت شده است. در این بخش به یبوست مزمن  می‌پردازیم که به اصطلاح فونکسیونل گفته  میشود.

 معمولاً این نوع یبوست مزمن و بیش از 6 ماه به طول  می‌انجامد. تشخیص این نوع یبوست براساس تاریخچه علایم بیمار است علاوه بر آن  تست‌های تشخیصی به منظور تکمیل ارزیابی یبوست استفاده می‌شود.

عواملی که در هنگام یبوست مزمن در نظر بگیریم:

سوابق خانوادگی یبوست، ابتلاء به سرطان کولون و یا  پولیپ‌های روده از اهمیت خاصی برخوردار است.  طولانی بودن یبوست و مقاوم به درمان و بروز علایم شقاق و بواسیر و خونریزی از جمله عوارض دراز مدت آن است. انجام کولونوسکوپی برای بررسی سایر موارد ضروری است

در این راستا اخذ تاریخچه داروهای مصرفی ،ارزیابی سایر  بیماریهای  زمینع های و احتمال انسداد روده از موارد ضروری این ارزیابی است.

پس از اینکه به تشخیص یبوست مزمن رسیدیم، لازم است ماهیت یبوست مزمن مشخص شود از این رو  تقسیمبندی متعددی در این راستا وجود دارد که اکثر آنها بستگی به حرکات روده بزرگ دارد که ممکن است حرکات روده طبیعی ،آهسته و یا ممکن است در عضلات کف لگن عدم هماهنگی در دفع باشد.

لذا انجام  تست‌های تشخیصی در این رابطه به شناخت بهتر و درمان یبوست کمک  می‌کند. اینکه فکر کنیم یبوست یک علامت ساده است شاید در اکثر موارد این موضوع صحیح باشد ولی در موارد مزمن این مسئله  پیچیدهگی خاص خود را دارد و در ضمن در هر فردی ممکن است متفاوت باشد. 

پزشک معالج و بیمار این امکان را می‌دهد تا بادرک بهتر  روش‌های درمانی مؤثر را به کار برند .در چنین شرایطی پزشک معالج براساس نوع یبوست  تستهای تشخیصی خاصی درخواست  می‌کند.

در کنار انجام  تستهای تشخیصی،  مسئله روحی و روانی از جمله اضطراب و افسردگی ممکن است به همراه یبوست مزمن باشد و گاهی هم در اثر یک اتفاق روحی و روانی در زندگی فرد منجر به یبوست مزمن  می‌شود. شناخت این مسائل در ارائه  روشهای درمانی و بهبود بیمار تأثیر مهمی دارد.

درمان یبوست مزمن ابتدا با شناخت داروهای مصرفی و  بیماری‌های  زمینه های است. تجدیدنظر در غذاهای مصرفی و اضافه کردن سبزیجات و  میوه‌جات و آب کافی از اقدامات اساسی و اولیه درمان یبوست مزمن است. ورزش و تحرک در برخی از افراد کمک به طبیعی شدن حرکات روده  میکند. لذا عمل دفع به راحتی انجام  می‌شود.

استفاده از  ملین‌های فیبردار و داروهای ملین  می‌تواند کمک کند ولی یکی از  فرم‌های یبوست مزمن همراه با اختلال در حرکات عضلات کف لگن است که معمولاً همراه است با زور زدن زیاد هنگام دفع، و مدت طولانی در توالت، احساس عدم تخلیه کامل که معمولاً منجر به استفاده از دست جهت تخلیه کامل  میشود. این نوع یبوست در اثر عدم شل شدن عضلات کف لگن هنگام دفع است و یا زور کافی در جهت انجام دفع را ندارد.

این حالت معمولاً در  خانم‌ها بیش از آقایان مشاهده  میشود و در هر سنی وجود دارد ولی فرم آن در جوانان با آنچه که در افراد مسن است متفاوت است.

این نوع یبوست که همراه با احساس گیر و گرفتگی در دفع است که در اثر عدم تنظیم حرکات اعصاب و عضلات کف لگن است لازم استبا  روشهای فیزیولوژی از جمله بیوفید بک مورد معالجه قرار گیرد.

استفاده از داروهای ملین در این راستا چندان کارساز نیست.  در مرکز گوارش و کبد بهبود  تستهای تشخیصی و همچنین پزشکان با تجربه جهت ارائه اقدامات تشخیصی و درمانی آماده کمک به بیماران یبوست مزمن هستند .آموزش و آگاهی بیماران از علت یبوست مزمن نقش مهمی در حل مسئله و بهبود آن دارد    

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *